การดูแลฟันผู้สูงวัย

เพื่อรอยยิ้มผู้สูงวัย … ร่วมใส่ใจสุขภาพช่องปาก

ทพญ.สุปราณี ดาโลดม, นายเสน่ห์ ครุฑษา กองทันตสาธารณสุข 2548


สำหรับผู้สูงวัย

  • การสูญเสียฟันเป็นปัญหาสำคัญเรื่องหนึ่ง ของผู้สูงวัย นอกจากจะเคี้ยวอาหารไม่ได้แล้ว ยังส่งผลต่อสุขภาพ และคุณภาพชีวิตอีกด้วย
  • การรักษา หรือการใส่ฟันเทียมแก่ผู้สูงวัย มักจะซับซ้อนกว่ากลุ่มวัยอื่นๆ เนื่องจากสุขภาพร่างกาย และสภาวะโรคในช่องปาก ที่เรื้อรังมานาน ทำให้ใช้เวลานาน หลายครั้ง หลายขั้นตอน ที่ต้องการความร่วมมือ จากผู้สูงวัย ที่มารับบริการ จึงไม่สะอวดทั้งตัวผู้สูงวัย และผู้ดูแล
  • ดังนั้น การดูแลสุขภาพด้วยตนเอง หรือผู้ดูแลที่บ้าน และการป้องกันโรคในช่องปาก เพื่อลดโรค ลดการสูญเสียฟัน ย่อมเป็นทางเลือกที่ดีกว่า สำหรับผู้สูงวัย

การดูแลสุขภาพช่องปาก สำหรับผู้สูงวัย

ทั้งโดยผู้สูงวัยเอง หรือโดยผู้ดูแลในกรณีที่ผู้สูงวันช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ มีเรื่องที่ต้องการการดูแล 4 เรื่อง

  1. การทำความสะอาดฟันแท้ และฟันเทียม (ฟันปลอม)
  2. การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง
  3. การเลือกรับประทานอาหาร
  4. การรับบริการป้องกันจากทันตบุคลากร

1. การทำความสะอาดฟันแท้ และฟันเทียม (ฟันปลอม)

กรณีไม่มีฟันเทียม

ส่วนของตัวฟัน ทำความสะอาดด้วยการแปรงฟัน อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง เช้า และก่อนนอน ให้ทั่วถึงทุกซี่ ทุกด้าน ให้มากที่สุด โดยเฉพาะคอฟัน ด้วยแปรงสีฟันขนาดเล็กที่ทำให้จับได้ถนัดมือ ขนแปรงนิ่ม ซึ่งอาจใช้แปรงสีฟันสำหรับเด็กก็ได้ และใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ที่มีจำหน่ายทั่วไป

  • สำหรับด้านหลังของฟันซี่สุดท้าย หรือฟันที่เหลือซี่เดียว โดยไม่มีฟันข้างเคียง การใช้แปรงกระจุกเดียว จะทำความสะอาดได้ง่าย และดีกว่ า
  • บริเวณระหว่างซี่ฟัน หรือซอกฟัน ที่ไม่มีช่องว่าง ทำความสะอาด โดยการใช้ไหมขัดฟัน
  • แต่ถ้ามีช่องว่างระหว่างซี่ฟันที่กว้าง ควรใช้แปรงซอกฟัน หรือไม้จิ้มฟันช่วยกำจัดเศษอาหารด้วย ซึ่งถ้าเลือกใช้ไม้จิ้มฟัน ก็ต้องใช้อย่างระมัดระวัง โดย
    • ไม้จิ้มฟันที่ใช้ต้องมีปลายเรียว บาง มนกลม ไม่มีเสี้ยน
    • ใช้เพื่อเขี่ยเศษอาหารบริเวณซอกฟันเพิ่มเติม จากการแปรงฟันปกติ
    • ถ้าใช้ทำความสะอาดคอฟัน ควรทำให้ปลายแตกเป็นพู่ก่อน แล้วค่อยๆ ครูดไประหว่างคอฟัน และขอบเหงือก

กรณีที่ใส่ฟันเทียมชนิดถอดได้

  • ถอดฟันเทียมออกทุกครั้ง ก่อนทำความสะอาดฟันแท้ตามปกติ
  • หลังอาหารทุกมื้อให้ถอดฟันเทียมออกมาทำความสะอาด
  • ก่อนนอนทุกครั้ง ทั้งนอนกลางวัน และกลางคืน ให้ถอดฟันเทียมออกมาทำความสะอาด และแช่น้ำไว้

  • การทำความสะอาดฟันเทียมชนิดถอดได้ มี 2 ขั้นตอน
    • ขั้นตอนที่ 1 ทำความสะอาดด้วยแปรงสีฟันขนนิ้ม และน้ำสบู่ หรือน้ำยาล้างจาน แล้วล้างออกด้วยน้ำ
    • ขั้นตอนที่ 2 ทำความสะอาดด้วยแปรงสีฟันขนนิ่ม และยาสีฟันชนิดครีม แล้วล้างออกด้วยน้ำ ไม่ใช้ยาสีฟันที่เป็นผง เพราะจะทำให้ฟันเทียมที่เป็นพลาสติกสึกง่าย
  • กรณีฟันเทียมนั้นใช้มานาน ติดสีน้ำตาลดำ หรือมีคราบบุหรี่ หรือคราบอาหารที่ล้างด้วยน้ำสบู่ไม่ออก ให้ใช้เม็ดแช่ทำความสะอาดฟันปลอมช่วย ซึ่งมีจำหน่ายในคลินิกทันตกรรมทั่วๆ ไป

2. การหลีกเลี่ยงพฤติกรรมเสี่ยง

พฤติกรรมเสี่ยงหลายอย่าง ทำให้เนื้อเยื่อในช่องปาก เช่น กระพุ้งแก้ม เพดาน ลิ้น เกิดอาการแสบ ร้อน ระคายเคือง อาจเกิดรอยโรคในช่องปากได้ ตั้งแต่เชื้อราในช่องปาก ไปจนถึงเป็นมะเร็งในช่องปาก จึงควรหลีกเลี่ยง อาทิเช่น

  • การสูบบุหรี่ ยาเส้น ยานัตถุ์
    • นอกจากจะเสี่ยงต่อการมีเชื้อราในช่องปาก ไปจนถึงเป็นมะเร็งในช่องปากแล้ว ยังเสี่ยงต่อโรคความดันโลหิตสูล หลอดเลือดอุดตัน และมะเร็งปอดอีกด้วย
    • ทำให้เป็นโรคปริทันต์ สูญเสียกระดูกที่หุ้มรอบตัวฟัน แม้ว่าอาจจะไม่เห็นเหงือกบวมแดงก็ตาม แต่ก็ทำให้ฟันโยก และต้องสูญเสียฟันในที่สุด
  • การเคี้ยวหมาก หรือเคี้ยวหมากผสมยาเส้น
  • การดื่มเครื่องดื่ม หรือใช้น้ำยาบ้วนปากที่มีแอลกอฮอล์
  • การละเลยต่อการดูแลสุขภาพช่องปาก เช่น
    • ปล่อยให้มีรากฟัน หรือฟันที่จ้องถอนอยู่ในช่องปากนานๆ
    • ปล่อยให้วัสดุอุดฟันแตก บิ่น คม บากแก้ม และลิ้น
    • ฟันเทียมแตก หัก ชำรุด
    • ฟันเทียมที่ใช้มานาน หลวม ขยับไปมาเวลาเคี้ยวอาหาร
    • ฟันเทียมที่กดบริเวณข้างแก้มจนเจ็บ เป็นแผล
    • มีแผลในช่องปากเรื้อรัง จากการกัดข้างแก้ม กัดลิ้น

3. การเลือกรับประทานอาหาร

  • รับประทานอาหารให้เป็นมื้อ งดอาหารว่าง และหลีกเลี่ยงการกินก่อนนอน
  • ถ้างดอาหารว่างไม่ได้ ควรเลือกกินโปรตีน หรือผลไม้ แทนอาหารประเภทแป้ง และน้ำตาล โดยเฉพาะที่หวาน หรือติดฟันง่าย แปรงออกจากฟันได้ยาก
  • หลีกเลี่ยงอาหารที่เหนียว และแข็ง ที่อาจทำให้ฟัน และวัสดุอุดฟันบิ่น หรือแตกหัก
  • หลีกเลี่ยงชา กาแฟ บุหรี่ ยาเส้น ยานัตถุ์ หมาก เครื่องดื่มผสมแอลกอฮอล์

3. การรับบริการตรวจ บริการป้องกันโรคจากทันตบุคลากร

  • ตรวจสุขภาพช่องปากทุก 4-6 เดือน เพื่อการป้องกัน และรักษาโรคในช่องปาก ในระยะเริ่มแรก
  • รับคำแนะนำในการดูแลสุขภาพช่องปากที่ถูกต้อง และเหมาะสม
  • ใช้ฟลูออไรด์รูปแบบต่างๆ เพื่อป้องกันฟันผุ เช่น เจล วานิช
  • อุดฟันด้วยวัสดุชนิดกลาสไอโอโนเมอร์ ซึ่งปลอดปล่อยฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุได้
  • ขูดหินน้ำลาย และทำความสะอาดฟัน เพื่อป้องกันการเกิดเหงือกอักเสบ โรคปริทันต์ หรือรำมะนาด
Advertisements

Posted on 30/06/2013, in Uncategorized. Bookmark the permalink. 1 ความเห็น.

  1. Meriam Webster

    ดูแลฟัน หรือช่องปากที่ดีเป็นสิ่งสำคัญในการรักษาสุขภาพฟัน เหงือก และลิ้น การดูแลสุขภาพฟันช่วยให้คุณรักษาสุขภาพฟัน แปรงฟันของคุณสามี ด้วยนุ่มแปรงสีฟันและยาสีฟันที่ประกอบด้วยฟลูออไรด์ สุขภาพเหงือกและฟันทำได้อย่างง่ายดายคุณ จะกินดีดี

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s

%d bloggers like this: